Son birkaç aydır gece “Fon yolsuzluğu” ile yatıyor, sabah “Fon yolsuzluğu” ile uyanıyoruz.
Gece “bu kadarda olur mu?” diye hayıflanıp başımızı yastığa koyuyoruz.
Ertesi sabah “Vay canına buda olmuş” şaşkınlığı ile gözlerimizi açıyoruz.
Dolayısı ile “Fon yolsuzluğu” ile ilgili olarak “gecemiz gündüzümüze karıştı” desek fazla mübalağa etmiş olmayacağız.
Fon yolsuzluğunun nerede ise ülkenin tamamını etkilediği artık kaçınılmaz bir gerçek.
Beri tarafta ise halen daha sayıları az olsa da “Bizimkiler yapmaz” şeklinde kuru bir inat sahibi olanların varlığı mevcut.
İşte işin düğümlendiği nokta bu sihirli söylem.
“Bizimkiler yapmaz”
Genel manada "Bizimkiler yapmaz kolaycılığı", bir aile, ekip, kurum veya topluluk içindeki olumsuz davranışları, hataları ya da kötü niyetleri yok sayarak tüm sorumluluğu dış etkenlere yükleme eğilimini ifade eder.
Bu tutum, kişinin kendi yakın çevresine duyduğu körü körüne güvenden kaynaklanan bilişsel bir yanlılıktır.
Yolsuzluk, sadece rakamlardan, bütçe açıklarından veya Sayıştay raporlarındaki usulsüzlük kalemlerinden ibaret değildir; yolsuzluk doğrudan halkın cebinden çıkan paradır.
Her eksik asfalt, her kalitesiz okul binası, her ulaşılamayan sağlık hizmeti ve her eriyen satın alma gücü, aslında bu çarkın toplumun sırtına yüklediği ağır bir faturadır.
Yıllardır siyasi kürsülerden, seçim bildirgelerinden ve köşe yazılarından eksik olmayan bir vaat vardır: Yolsuzlukla mücadele.
Ancak dönüp arkaya baktığımızda, çeyrek asırlık tartışmaların, süslü hazırlıkların ve bitmeyen strateji belgelerinin aynı kısır döngüde dönüp durduğunu görüyoruz.
İktidarı ve muhalefetiyle mesele genellikle bir "mücadele alanı" olmaktan çıkarılıp, dönemsel bir propaganda malzemesine indirgeniyor.
Sol medya bir tarafı işaret ederken, muhafazakâr medya kendi mahallesindeki usulsüzlüklere gözlerini kapatabiliyor.
Oysa yolsuzluğun sağı, solu, dini veya ideolojisi yoktur; nerede olursa olsun kamu hakkına uzanan bir eldir.
Gerçek bir yolsuzlukla mücadele, öyle "birkaç sert tedbirle" ya da sadece polisiyelik ve adli operasyonlarla çözülebilecek kadar basit bir denklem değildir.
Saydamlığın olmadığı, hesap verebilirliğin kağıt üzerinde kaldığı, yargı bağımsızlığının ve sivil toplum denetiminin zayıflatıldığı bir yerde kurallar ne kadar yazılırsa yazılıp uygulanamaz.
Uluslararası raporlarda sınıfta kalmaya devam ettiğimiz sürece, ekonomik krizlerin faturasını dar gelirliye kesip "kaynak yok" demek asıl büyük bir adaletsizliktir.
Şeffaf bir ihale rejimi, bağımsız denetim mekanizmaları ve sivil toplumun gerçek anlamda sürece dahil edilmesi lütuf değil, vatandaşın en temel hakkıdır.
Adaletin ve refahın yolu, sloganlarla değil; hesabı sorulan, dokunulmazlıkların arkasına sığınılamayan bir hukuk düzeniyle mümkündür.
Unutulmamalıdır ki; yolsuzluğun normalleştiği bir ülkede dürüstlük cezalandırılır, gayret erir ve en çok da umutlar tükenir.
Mücadele etmek isteyenler önce kelimeleri değil, sistemi şeffaf kılmak zorundadır.
Mesele sadece kamu ihaleleriyle ya da büyük bütçeli usulsüzlüklerle de sınırlı değil. Yolsuzluğun en sinsi ve tehlikeli boyutu, gündelik hayatın sıradan bir parçası haline gelmesidir.
Torpilin "referans", rüşvetin "hediye", kamu malını kayırmanın ise "iş bitiricilik" olarak adlandırıldığı bir kültürde, kurumsal denetim tek başına yetmez; toplumsal vicdan da aşınmaya başlar.
Ekonomik açıdan bakıldığında ise yolsuzluk, görünmez bir vergidir. Yatırımcının önünü göremediği, hukuki güvenliğin zedelendiği bir iklimde sermaye kaçar, üretim yavaşlar.
Kamu kaynaklarının verimsiz ve kayırmacı biçimde dağıtılması, enflasyonu körüklerken gelir adaletsizliğini derinleştirir.
Kısacası, bir avuç ayrıcalıklı kesimin zenginleşmesi, milyonların yoksullaşması pahasına gerçekleşir.
Peki, bu kısır döngü nasıl kırılır?
Çözüm, kişilere ve iyi niyetlere bağlı olmayan, kurumsal bir mimari inşa etmekten geçer.
Mal bildirimlerinin şeffaf biçimde denetlendiği, bilgi edinme hakkının eksiksiz işlediği, özgür basının ve bağımsız yargının güvence altına alındığı bir sistemde yolsuzluk nefes alamaz.
Kamu görevlilerinin ve siyasetçilerin dokunulmazlık zırhlarının sınırlandırılması, hesap verebilirliğin ilk adımıdır.
Sonuç olarak; yolsuzlukla mücadele bir tercih değil, toplumsal varoluş meselesidir.
Çünkü adaletin terazisi bir kez şaştığında, o terazinin altında sadece suçlular değil, koca bir ülkenin geleceği kalır.
Değişim, "bizimkiler yapmaz" kolaycılığını terk edip, "kim yaparsa yapsın karşısındayız" diyebildiğimiz gün başlayacaktır.
Beklentimiz o günlerin fazla gecikmemesi.




