Katarakt ameliyatında gözün doğal merceğinin yerine yerleştirilen yapay göz içi mercekler, uzun süreli kullanım amacıyla tasarlanıyor. Halk arasında “ömürlük lens” veya “akıllı mercek” olarak bilinen bu mercekler, farklı görme ihtiyaçlarına yönelik seçenekler sunuyor. Ancak uzmanlar, her göz içi merceğin aynı özelliklere sahip olmadığını ve mercek seçiminin kişiye özel değerlendirme gerektirdiğini vurguluyor.
Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ahmet Taşar, ömürlük lens ve akıllı mercek kavramlarının sıklıkla birbirinin yerine kullanıldığını ancak aralarında önemli bir ayrım bulunduğunu belirterek göz içi merceklerin özellikleri ve hasta seçiminde dikkat edilmesi gereken noktalar hakkında bilgi verdi.
ÖMÜRLÜK LENS İLE AKILLI MERCEK AYNI ŞEY Mİ?
Ömürlük lens ifadesi, göz içine yerleştirilen yapay merceklerin uzun süreli kullanım özelliğini tanımlamak amacıyla kullanılan halk arasındaki bir isimlendirmedir. Akıllı mercek ise genellikle farklı mesafelerde görmeyi desteklemek amacıyla geliştirilen çok odaklı veya genişletilmiş odak derinlikli göz içi mercekler için kullanılmaktadır. Her iki ifade de tıbbi sınıflandırmada ayrı bir mercek türünü belirtmez.
Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Op. Dr. Ahmet Taşar, “Katarakt ameliyatında kullanılan göz içi mercekler, göz içerisinde uzun süre kalacak şekilde tasarlanır. Ancak bütün mercekler aynı optik özelliklere sahip değildir. Tek odaklı, çok odaklı, genişletilmiş odak derinlikli ve astigmatizmayı düzeltmeye yönelik farklı mercek seçenekleri bulunmaktadır. Bu nedenle ömürlük lens olarak ifade edilen her merceğin, halk arasında akıllı mercek olarak bilinen çok odaklı merceklerle aynı özellikleri taşıdığı düşünülmemelidir.” dedi.
KATARAKT AMELİYATINDA KULLANILAN GÖZ İÇİ MERCEKLERİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
Katarakt ameliyatında kullanılan göz içi mercekler, hastanın göz yapısına ve görme ihtiyaçlarına göre farklı özelliklerde tercih edilebilir. Tek odaklı (monofokal) mercekler genellikle belirli bir mesafede net görmeyi hedeflerken yakın veya uzak mesafe için ek gözlük kullanımı gerekebilir.
Trifokal olarak adlandırılan üç odaklı mercekler, yakın, orta ve uzak mesafelerde görmeyi desteklemek amacıyla geliştirilmiştir. EDOF olarak bilinen genişletilmiş odak derinlikli mercekler ise özellikle uzak ve orta mesafelerde daha geniş bir net görüş aralığı sağlamayı hedefler. Torik mercekler de uygun hastalarda astigmatizmanın düzeltilmesine yardımcı olabilir.
ÖMÜRLÜK LENSLER ZAMANLA BOZULUR MU, DEĞİŞTİRİLMELERİ GEREKİR Mİ?
Göz içi mercekler, göz dokularıyla uyumlu olacak şekilde geliştirilen özel materyallerden üretilir. Katarakt ameliyatında yerleştirilen yapay merceklerin belirli aralıklarla çıkarılıp yenileriyle değiştirilmesi gerekmez. Nadir durumlarda merceğin konumunda değişiklik, mercek materyalinde bulanıklaşma veya hastanın görme ihtiyaçlarıyla ilgili sorunlar nedeniyle ek değerlendirme ve müdahale gerekebilir.
Katarakt ameliyatından sonra bazı hastalarda zaman içerisinde yeniden bulanık görme şikâyeti ortaya çıkabilir. Halk arasında “ikincil katarakt” olarak bilinen bu durum, yapay merceğin yeniden katarakt olmasıyla değil, merceğin yerleştirildiği arka kapsülün bulanıklaşması ile ilişkilidir. Uygun hastalarda YAG lazer kapsülotomi işlemiyle tedavi edilebilir.
AKILLI MERCEK HERKESE UYGULANABİLİR Mİ?
Göz içi mercek seçiminde kornea yapısı, retina sağlığı, astigmatizma derecesi, mevcut göz hastalıkları ve kişinin görme beklentileri birlikte değerlendirilir. Özellikle sarı nokta hastalığı, ileri glokom, diyabetik retinopati veya kornea düzensizlikleri bulunan hastalarda bazı mercek türleri uygun olmayabilir.
Gece araç kullanma alışkanlığı, bilgisayar karşısında geçirilen süre ve yakın mesafede yapılan işler de mercek seçiminde dikkate alınabilecek unsurlar arasındadır.
ÖMÜRLÜK LENS TAKILDIKTAN SONRAKİ SÜREÇ NASIL İLERLER?
Ameliyat sonrasında bazı kişilerde özellikle küçük yazıları okurken, düşük ışıklı ortamlarda veya belirli görsel aktivitelerde gözlük kullanımı gerekebilir. Bu nedenle ameliyat sonrasında da düzenli göz muayenelerinin sürdürülmesi önem taşır.
Göz içi mercek seçiminde kişiye özel değerlendirmenin öneminede dikkat çeken Op. Dr. Ahmet Taşar, sözlerini şöyle tamamladı:
Göz içi merceklerin uzun süreli kullanım amacıyla tasarlanmış olması, her merceğin her hasta için uygun olduğu anlamına gelmez. Önemli olan yalnızca merceğin ne kadar süre kullanılacağı değil, kişinin göz yapısına, mevcut göz hastalıklarına ve günlük görme ihtiyaçlarına uygun bir seçim yapılmasıdır.
Katarakt ameliyatı öncesinde gerçekleştirilen ayrıntılı göz muayenesi ve ölçümler, mercek seçeneklerinin değerlendirilmesinde önemli rol oynar. Hastaların ameliyat sonrasındaki görme beklentilerini ve olası sınırlılıkları hekimleriyle görüşmeleri, bilinçli bir karar verilmesine yardımcı olur.
